|
HISTORIA OCHOTNICZEJ STRAŻY POŻARNEJ
W ŁOMAZACH
Dla obrony przed pożarami już w II połowie
XIX wieku zaczęto organizować ochotnicze straże pożarne, nazywane
wtedy strażami ogniowymi. W powiecie bialskim najwcześniej powstała
Ochotnicza Straż Pożarna w Białej Podlaskiej, bo już w 1874 roku.
Na terenie obecnej gminy Łomazy ochotnicze straże pożarne organizowano
najpierw w miejscowościach będących wówczas siedzibą władz gminnych,
a więc w Łomazach, Huszczy i Dubowie, a dopiero później w innych
większych wsiach o zwartej zabudowie, niekiedy dopiero po wybuchu
większego pożaru w którejś z miejscowości.
W naszej gminie najwcześniej, bo już w 1917 roku, powstała Ochotnicza
Straż Pożarna w Łomazach. Jej organizatorami byli miejscowi działacze
ludowi, rolnicy Mikołaj Gicewicz i Michał Kulicki, nauczyciele Leon
Szysz i Jan Sakowicz oraz inni światlejsi mieszkańcy Łomaz. Pierwszym
prezesem Ochotniczej Straży Pożarnej w Łomazach został Leon Szysz,
a komendantem Czesław Krupski.
Działalność przeciwpożarową rozpoczynano od przysłowiowego zera.
Przede wszystkim rozpoczęto gromadzenie środków na zakup sprzętu
gaśniczego, którego w tamtych czasach bardzo brakowało. Zbierano
na ten cel składki pieniężne od mieszkańców, organizowano dochodowe
przedstawienia teatralne, zabawy taneczne, zabiegano o pomoc w Zarządzie
Gminy.
Niezależnie od istniejących ochotniczych staży pożarnych ówczesne
władze administracyjne gmin próbowały też we własnym zakresie organizować
zbiorowe akcje na wypadek pożaru. Każdy posiadacz obowiązany był
w razie pożaru natychmiast włączyć się do akcji gaśniczej. Każdy
z nich miał wyznaczony sprzęt, z którym musiał udawać się do gaszenia
pożaru. "Dla pamięci" sprzęt ten był namalowany na tabliczkach
z numerami nieruchomości, znajdującymi się na poszczególnych budynkach
mieszkalnych. Były to namalowane: drabina lub wiadro, siekiera,
topór, bosak, tłumica lub łopata. Drabina, tłumica lub bosak musiały
być umieszczone na widocznym i łatwo dostępnym miejscu. Posiadanie
wymienionego tutaj sprzętu było okresowo kontrolowane przez wyznaczonych
strażaków lub sołtysów. Jeszcze przez szereg lat po drugiej wojnie
światowej kontrolowany był przez zespoły strażackie stan zabezpieczenia
przeciwpożarowego, w tym również odpowiednie usytuowanie materiałów
łatwopalnych. Sprawy te były regulowane (i nadal są) odpowiednimi
przepisami prawnymi.
Pierwszy sprzęt pożarniczy w Ochotniczej Straży Pożarnej w Łomazach
to beczkowóz konny na dwóch kołach (z drewnianą beczką na wodę),
drabina, kilka bosaków, siekier, toporów i strażackich hełmów. Prawie
wszystko, poza hełmami, wykonane było we własnym zakresie przez
strażaków lub miejscowych fachowców. Wkrótce otrzymano ręczną sikawkę
dwucylindrową i trochę węży gaśniczych. Ręczną syrenę alarmową OSP
w Łomazach otrzymała dopiero w 1936 roku. Była to nagroda za zajęcie
pierwszego miejsca w powiatowych zawodach sportowo-pożarniczych.
Przedtem do celów alarmowych służyła ustna trąbka, gong alarmowy,
a niekiedy kościelny dzwon.
Wymieniona tu ręczna sikawka dwucylindrowa służyła jeszcze przez
kilkanaście lat po drugiej wojnie światowej. Zastąpiono ją później
ssąco-tłoczącą pompą motorową, tak zwaną motopompą, używaną do dnia
dzisiejszego.
Liczba strażaków w Łomazach przed drugą wojną światową była różna.
W roku 1926 było ich 14. Na ćwiczenia strażackie, które odbyły się
w Łomazach w roku 1932, przybyło 19 strażaków, a przed samą wojną
było ich już 30.
Sprzęt gaśniczy przywożono do pożaru prywatnymi furmankami konnymi.
Do tego celu wyznaczeni byli okoliczni rolnicy, posiadający dobre
wozy i sprawne konie. Często byli to strażacy-ochotnicy. W wypadku
alarmu do beczkowozu zaprzęgano konie, a sikawkę i pozostały sprzęt
ładowano na konne wozy i razem ze strażakami wieziono do pożaru.
Ostatnimi wozakami byli: Piotr Derlukiewicz, Kazimierz Bańkowski,
Stefan Sadownik i Jan Miczko.
Na początku przez wiele lat sprzęt strażacki przechowywany był w
prywatnym, drewnianym budynku po starej kuźni przy dawnym rynku
w Łomazach. Dopiero latem 1942 roku zajęto na ten cel część budynku
murowanego, pozostałego po wymordowanych przez Niemców Żydach. Po
wojnie beczkowóz i inny sprzęt strażacki przechowywano także pod
sceną miejscowego domu ludowego.
Społecznym nakładem łomaskich strażaków, przy pomocy organizacyjnej
i finansowej Gromadzkiej Rady Narodowej w Łomazach oraz władz powiatowych
i wojewódzkich, wybudowano w latach 1957-1963 nową remizo-świetlicę
na Placu Jagiellońskim. Był to budynek parterowy, z cementowej cegły,
kryty eternitem. Oprócz pomieszczeń na sprzęt strażacki i samochód
gaśniczy, była też wieża obserwacyjno-alarmowa (przystosowana do
suszenia węży strażackich, z elektryczną syreną alarmową) oraz pomieszczenia
świetlicowe.
W roku 1977, w 60. rocznicę działalności, Ochotnicza Straż Pożarna
w Łomazach otrzymała sztandar związkowy, ufundowany ze składek społecznych.
Sztandar ten, po małej przeróbce, służy do dnia dzisiejszego.
Budowę nowej, obecnej remizo-świetlicy rozpoczęto w roku 1978. Akt
erekcyjny, w obecności strażaków, mieszkańców Łomaz, przedstawicieli
władz gminnych i wojewódzkich, wmurował dnia 16 lipca tegoż roku
ówczesny prezes Zarządu Wojewódzkiego Ochotniczych Straży Pożarnych
w Białej Podlaskiej, pierwszy wicewojewoda bialskopodlaski Wiesław
Obszański. Budowana była czynem społecznym strażaków, przy finansowej
i organizacyjnej pomocy władz administracyjnych gminy i województwa
bialskopodlaskiego. Jej użytkowanie w części przeznaczonej na ochronę
przeciwpożarową rozpoczęto już w 1982 roku.
Pierwszy samochód gaśniczy, ze zbiornikiem na wodę i kompletem sprzętu,
OSP w Łomazach otrzymała w 1965 roku. Drugi samochód, o podobnym
wyposażeniu technicznym, jednostka otrzymała w roku 1982. Następny,
trzeci samochód to "Żuk" - przystosowany do przewozu osób
i sprzętu strażackiego. Z uwagi na dogodne położenie terenowe i
dobre zaopatrzenie w sprzęt służący do gaszenia pożarów, od dnia
28 listopada 1994 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Łomazach została
włączona do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego. W wyniku tego
łomaska jednostka podlega dyspozycji strażackich komend, do Komendy
Głównej Państwowej Straży Pożarnej włącznie. We wrześniu 2002 roku
zainstalowano w budynku remizy radiowe urządzenia alarmowe.
Obecny stan sprzętu służącego do akcji ratunkowych
i gaśniczych jest następujący:
1. Samochód gaśniczy bojowy ciężki z autopompą marki "Jelcz"
2. Samochód gaśniczy bojowy średni z autopompą marki "Star
244"
3. Samochód marki lublin III
4. Trzy motopompy
5. Dwie pompy pływające marki NIAGARA
6. Różny inny sprzęt strażacki potrzebny do akcji ratunkowych.
W zamiarze jest zakup zestawu do ratownictwa technicznego.
Obok strażaków dorosłych przy OSP w Łomazach
w roku 1977 zorganizowane zostały dwie drużyny młodzieżowe: chłopców
i dziewcząt w wieku od 12 do 18 lat. Do Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych
należało po 11 członków. Drużyny te, z pewnymi przerwami, przetrwały
do dnia dzisiejszego. Obecnie obie drużyny liczą po 10 członków.
Dowódcami drużyn są: Natalia Tyszewska i Marek Łućko. Ich opiekunem
i trenerem jest naczelnik OSP w Łomazach - Andrzej Wiński.
Od wielu lat w sprawach ratownictwa i ochrony przeciwpożarowej organizowane
są zajęcia informacyjne wśród młodzieży szkolnej. Popularny jest
Ogólnopolski Turniej Wiedzy Pożarniczej pod hasłem "Młodzież
Zapobiega Pożarom", organizowany nieprzerwanie od 1977 roku
przez Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej
Polskiej. W naszej gminie najwięcej uczestników tego turnieju było
z Łomaz, a wyróżniający się nauczyciele - opiekunowie zawodników,
to między innymi Jan Dąbrowski i Anna Lesiuk. W Turnieju łomaska
szkołę na szczeblu powiatowym, wojewódzkim i centralnym reprezentowali:
Artur Sadownik-Sadowski uzyskał I miejsce w 1995 roku, Izabela Raczyńska
- uczennica Szkoły Podstawowej w Łomazach - I miejsce w 2007 roku.
Czołowe miejsca zajmowali też Andrzej Lubański i Łukasz Kulawczuk,
obaj z Łomaz.
W zakresie kultury i sztuki wielkim osiągnięciem było zorganizowanie
w 1988 roku Strażackiej Orkiestry Dętej w Łomazach. Jej inicjatorami
i założycielami byli miejscowi działacze społeczni i członkowie
OSP Łomazy: Stanisław Deneko, Feliks Kowaleńko, Wacław Szudejko,
Feliks Zydlewski, Franciszek Uściński, ówczesny proboszcz parafii
Łomazy ks. kanonik Antoni Bubeła oraz członkowie kierownictwa samorządu
gminnego i Gminnego Ośrodka Kultury. W chwili obecnej orkiestra
liczy 32 członków. Kolejni kapelmistrze orkiestry, to Edward Borysiuk,
Eugeniusz Kubinowski i Wojciech Lesiuk. Kierownicy orkiestry, to
Stanisław Deneko, Wacław Szudejko i Feliks Kowaleńko. Sekretarzem
Zarządu orkiestry jest Kamil Szostakiewicz, a skarbnikiem Józef
Hołonowicz.
Orkiestra powstała ze składek pieniężnych mieszkańców gminy i organizacji
społecznych. Bieżąca działalność orkiestry finansowana jest głównie
przez samorząd Gminy. Wpływają też pieniądze od Wspólnoty Gruntowej
w Łomazach, prywatnych zakładów pracy i innych ofiarodawców.
Podobnie finansowane są bieżące potrzeby Ochotniczej Straży Pożarnej,
głównie z budżetu gminy. Przychylnie do tych spraw ustosunkowani
są: przewodniczący Rady Gminy Zdzisław Kozysa i wójt Gminy Waldemar
Droździuk, który jest społecznym prezesem Zarządu Gminnego Ochotniczych
Straży Pożarnych w Łomazach.
Prezesami Ochotniczej Straży Pożarnej w Łomazach
od początku jej istnienia byli:
1. Szysz Leon - nauczyciel,
2. Rudzki Hipolit - Wójt Gminy Łomazy,
3. Strycharz Szloma - narodowości żydowskiej,
4. Kobylińska Anna - właścicielka gospodarstwa rolnego,
5. Bańkowski Piotr - rolnik,
6. Kuzawiński Wacław - ślusarz-mechanik,
7. Graca Alojzy - nauczyciel,
8. Oleszczuk Jan - rzemieślnik,
9. Szudejko Wacław - sekretarz Gromadzkiej Rady Narodowej,
10. Derlukiewicz Piotr - rolnik,
11. Bańkowski Marian - rolnik,
12. Józefaciuk Marian - rolnik,
13. Szostakiewicz Marian - rolnik,
14. Szudejko Jerzy -rolnik.
Kolejni komendanci i naczelnicy Ochotniczej
Straży Pożarnej w Łomazach:
1. Krupski Czesław - wójt gminy Łomazy,
2. Jackiewicz Aleksander - rzemieślnik,
3. Cukierman Mordko - żydowskiej narodowości,
4. Onuszko Łukasz - handlowiec,
5. Bańkowski Seweryn - rolnik,
6. Berger Bolesław - rzemieślnik,
7. Bańkowski Piotr - rolnik,
8. Derlukiewicz Jan - rolnik,
9. Melanowicz Piotr - rolnik,
10. Żukowski Grzegorz - robotnik,
11. KrywczukAleksander -rolnik.
12. Żukowski Adolf -rzemieślnik,
13. Olichwirowieź Franciszek - rolnik,
14. Stanilewicz Feliks - rolnik,
15. Zydlewski Feliks - rzemieślnik,
16. Kurek Józef -rzemieślnik,
17. Tereszczuk Feliks - rolnik,
18. Telaczyński Józef -rolnik,
19. Józefaciuk Marian - rolnik,
20. Szatałowicz Feliks - rolnik,
21. PąjnowskiMirosław -rolnik,
22. Bańkowski Julian - rolnik.
W skład obecnego Zarządu Ochotniczej Straży
Pożarnej w Łomazach wchodzą następujący druhowie:
1. Prezes - Roman Stanilewicz,
2. Wiceprezes i Naczelnik OSP - Andrzej Wiński,
3. Sekretarz - Marian Szostakiewicz,
4. Skarbnik - Grzegorz Tereszczuk,
5. Gospodarz i kierowca - Mirosław Bańkowski,
6. Członkowie Zarządu - Józef Szostakiewicz i Sławomir Gicewicz.
Do Ochotniczej Straży Pożarnej w Łomazach należy obecnie 60 członków.
Wszystkim sponsorom i społecznym działaczom, za współpracę, pomoc
finansową i organizacyjną, składamy serdeczne podziękowania.
Historię jednostki opracował
dr Wacław Szudejko
|
|
